1. Ana Sayfa
  2. »
  3. İş
  4. »
  5. Fazla Mesai Hesaplama *2022 Fazla Mesai Ücreti

Fazla Mesai Hesaplama

Fazla mesai kavramı bir işçinin haftada kırk beş saati aşan çalışmasını ifade etmek için kullanılır. Fazla mesai yapılabilecek haller 4857 Sayılı İş Kanununun 41. maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre ülkenin genel yararı, yapılan işin niteliği, yapılan işteki üretimin artırılmak istenmesi vb. durumlarda işçilerden fazla mesai yapması istenebilecektir. Lakin bir sene içerisinde fazla mesai iki yüz yetmiş beş saatten fazla olamaz.

Fazla Mesai Ücreti

Fazla Mesai Ücreti Hesaplama

Fazla mesai ücreti haftalık kırk beş saatten fazla çalışma yapan işçiler için söz konusu olmaktadır. İşçi kırk beş saati aşan çalışmasının her bir saati için normal çalışma ücretinin yüzde elli yükseğini alır. Örnek verecek olursak; işçinin kırk beş saati aşmayan bir saatlik çalışmasının karşılığı 20,00. TL olsun. İşçinin fazla mesai yaptığı her saat için alacağı ücret normal çalışma ücretinin yüzde elli yükseltilmiş hali olduğuna göre, saatlik 20,00.TL ile çalışan işçinin fazla mesai karşılığı alacağı saat başı ücret 30.00 TL. olacaktır. Bir haftada on saat fazla çalışma yapan işçinin alacağı toplam fazla çalışma ücreti 300,00. TL olacaktır.

Fazla mesai yapan işçi zamlı ücret yerine isterse, fazladan yapmış olduğu her saat çalışma için bir buçuk saatlik serbest zaman hakkı elde ederek bu süreyi kullanabilir.

Zorunlu nedenler veya olağanüstü hallerde yapılan fazla çalışmaları hariç olmak üzere maden işinde yer altında çalışan işçiye normal süresinde fazladan çalışma yaptırılamaz.

Fazla çalışma yapan yer altı maden işçileri için ödenmesi gereken ücret; normal saatlik ücretinin yüzde yüz fazlasıdır. Örneğin; bir yer altı işçisinin normal saatlik ücreti 30,00 TL olsun. Fazla çalışma yaptığı her saat için alacağı saatlik ücret yüzde yüz fazlası olan 60,00 TL olacaktır.

Yine sağlık sebeplerine dayanan sınırlı veya kısa süreli işlerde, gece çalışmalarında fazla çalışma yapılamayacağı kanunun ilgili maddesi ile hüküm altına alınmıştır.

Gece Çalışması Nedir?

Gece saat 20.00′ de başlar ve 06.00′ ya kadar sürer. İşçilerin gece çalışma süresi günlük yedi buçuk saati kural olarak geçemez. Fakat bazı iş sektörlerinde işçinin de yazılı rızası alınarak yedi buçuk saati aşan gece çalışması yapılması mümkündür.

Yedi buçuk saatten fazla gece çalışması yapılabilecek iş sektörleri şunlardır:

  • Turizm,
  • Özel güvenlik,
  • Sağlık hizmeti.

Denkleştirme

Çalışma süresi İş Kanununun 63. maddesinde belirlenmiştir. Buna göre çalışma süresi bir haftadan en fazla kırk beş saat olmalıdır. Aksi sözleşmeyle düzenlenmemişse haftalık çalışma süresi çalışma yapılan tüm günlere eşit olarak bölünür ve uygulanır.

Yer altı işçileri hakkında ayrı bir düzenleme yapılmıştır. Buna göre yer altı işçileri günde en fazla yedi buçuk saat çalışma yapabilir. Haftalık çalışma süreleri de otuz yedi buçuk saati aşamaz.

İşçi ve işveren tarafından anlaşma yapılması halinde günlük on bir saatlik çalışma süresini aşmamak kaydıyla haftanın tüm günlerine haftalık çalışma süresi dağıtılabilir. Böyle bir anlaşma olduğu hallerde iki aylık çalışma süresi içerisinde bulunan haftalık çalışma süreleri kanunla belirtilen sınırları aşmamalıdır. İşte bu denkleştirmenin yapıldığı durumlarda işçinin haftalık çalışma süresi kırk beş saati aşsa dahi denkleştirme yapıldığı için fazla mesai ücreti işçi tarafından talep edilemeyecektir.

Denkleştirme süresi her ne kadar iki aylık süre olarak belirtilmiş olsa da İş Kanunun ilgili maddesinde toplu iş sözleşmesiyle bu sürenin dört aya kadar artırılabileceği hüküm altına alınmıştır. Turizm sektöründe ise bir istisna söz konusudur. Buna göre turizm sektöründe dört aylık süre baz alınarak bu süre içerisindeki ortalama çalışma yapılan süre, normal haftada yapılan çalışma süresini aşmamalıdır. Turizm sektöründe denkleştirme süresi altı aya kadar toplu iş sözleşmesiyle artırılabilecektir.

Zorunlu Nedenlerle Fazla Mesai

Zorunlu nedenlerle fazla mesai yapılan haller mevcuttur. Bu hallerde fazla çalışma yapan işçilere dinlenme süresi verilmelidir.

Zorunlu nedenlerle fazla çalışma yapılması gereken durumlar 4857 Sayılı İş Kanununun 42. maddesinde sayılmıştır ve aşağıdaki gibidir:

  • İşin yapılmasını sağlayan makinelerde, tesisatta arıza olması,
  • Arızanın mümkün görüldüğü hallerde,
  • Gerekli araç ve gereçlerin acilen yapılması gerekiyorsa,
  • Zorlayıcı sebeplerin ortaya çıkması.

Yukarıda sayılan durumlarda işçilerin tamamı veya bir kısmına fazla mesai yaptırılması mümkündür.

Olağanüstü Hallerde Fazla Mesai

Cumhurbaşkanı günlük çalışma süresini olağanüstü durumların varlığı halinde işçinin en üst çalışma kuvvetine kadar çıkarabilir. Olağanüstü hallerden kasıt; seferberlik ve yurt savunmasıdır. Cumhurbaşkanı günlük çalışma süresini artırırken işlerin çeşidini ve derecesini göz önünde bulundurur. Bu gibi durumlarda çalışma yapan işçiler fazla mesai ücreti almaya hak kazanır.

Telafi Çalışması

Telafi çalışması yapıldığı durumlarda işçinin fazla mesai ücreti talep etme hakkı bulunmamaktadır. İşveren tarafından telafi çalışması yaptırılabilecek haller 4857 Sayılı İş Kanununun 64. maddesinde açıklanmıştır.

Buna göre;

  • Zorunlu sebeplerin ortaya çıkması nedeniyle işlerin durması,
  • Genel tatil ve ulusal bayramdan önce işyerinin tatil edilmesi,
  • Genel tatil ve ulusal bayramdan sonra işyerinin tatil edilmesi,
  • Çeşitli nedenler normal çalışma süresinin altında çalışma yapılması,
  • İşlerin tatil edilmesi,
  • İşçin işverenden talep etmesi halinde işçiye izin verilmesi.

Yukarıda sayılan durumlardan birinin mevcut olması halinde işveren dört ay içerisinde olması şartı ile işçilere telafi çalışması yaptırmaya yetkilidir. Telafi çalışması süresi Cumhurbaşkanı tarafından iki katına kadar artırılabilir. Telafi çalışması günlük on bir saatlik çalışma süresini aşmamak kaydı ile günde üç saatten fazla olamaz. İşçi iş günleri dışında tatil günlerinde telafi çalışması yapmaya zorlanamaz.

Fazla Sürelerle Çalışma

Fazla mesai ücreti haftalık kırk beş saati aşan çalışmalar için söz konusu olurken; fazla sürelerle çalışma ise işveren tarafından haftalık çalışma saatinin işçiyle yapılan karşılıklı sözleşme neticesinde kırk beş saatin altında belirlendiği hallerde bu süreyi aşan kırk beş saate kadar olan çalışmalarda ortaya çıkmaktadır. Fazla sürelerle çalışma ücretiyle fazla mesai ücreti arasındaki en büyük fark saat başına ödenen ücrettir.

Buna göre;

  • Fazla mesaide her bir saat için ödenecek ücret, normal saatlik ücretin yüzde elli artırılması neticesinde elde edilen miktardır.
  • Fazla sürelerle çalışmada ise her bir saat için ödenecek ücret, normal saatlik ücretin yüzde yirmi beş artırılması neticesinde elde edilen miktardır.

Fazla sürelerle çalışma karşılığında zamlı ücret almak istemeyen işçi bunun yerine yapmış olduğu her bir saatlik fazla sürelerle çalışma karşılığında bir saat on beş dakikalık süreyi serbest zaman olarak kullanabilir.

İşçi fazla mesai veya fazla sürelerle çalışma sebebiyle hak kazandığı serbest zamanı altı ay içerisinde kullanmalıdır. Altı ay içerisinde söz konusu olan serbest zamanlar sebebiyle işçinin ücretinde herhangi bir kesinti yapılamaz.

Fazla sürelerle çalışma yapılabilmesi için işçinin onayı aranır.

Fazla sürelerle çalışma ve fazla çalışmaya ilişkin uygulama hükümleri yönetmelikle düzenlenir.

Dava Yoluyla Fazla Mesai Ücreti

İşten fazla mesai ücretlerini almadan ayrılan işçi, işçi haklarından olan bu ücreti tahsil etmek amacıyla öncelikle zorunlu arabuluculuğa başvurmalıdır. Arabuluculuktan olumlu sonuç alamayan işçi arabulucu tarafından düzenlenen son tutanakla (anlaşamama tutanağı) iş mahkemesine başvurarak dava açabilir. Fazla mesai ücretlerinde zamanaşımı beş yıldır. Beş yıllık zamanaşımı ücrete hak kazanma anında başlar.

Fazla Mesai Hesaplama

Sonuç

Fazla mesai yapan işçi, yapmış olduğu her saatlik fazla çalışma için normal bir saatlik ücretinin yüzde elli fazlası ücrete hak kazanır. Bu ücret fazla mesainin yapıldığı ayda işveren tarafından ödenir ve maaş bordrosunda ayrıca gösterilmelidir. Lakin fazla mesai ücretinin dava konusu olduğu hallerde bu ücretlerin ödendiğinin ispatı işverene ait olacaktır. Fazla mesai ücretini ilişkin davalarda taraflar hak kaybına uğramamak adına muhakkak alanında uzman bir avukattan hukuki yardım almalıdırlar.

Sıkça Sorulan Sorular

Fazla mesai bir çalışanın bir hafta içerisinde kırk beş saatten fazla yapmış olduğu çalışmadır. Çalışanın yapmış olduğu fazla mesaiden dolayı ücret ödenir. Fazladan çalışılan her bir saat için normal saatlik çalışma ücretinin yüzde elli fazlası ödenir.

Fazla sürelerle çalışma, işçiyle işveren arasında haftalık çalışma süresini hüküm altına sözleşmede belirtilen sürelerden fazla çalışılması fakat bu sürenin kırk beş saati geçmediği durumlarda söz konusu olmaktadır. Fazla sürelerle çalışılan her bir saat için işçiye normal saatlik çalışma ücretinin yüzde yirmi beş fazlası ödenir.

Hukuki Yardıma mı İhtiyacınız Var?

Hukuk Büromuzda Görüşme Talepleriniz İçin: *0-542-782-9878*

* Telefonda ve Whatsapp!'tan danışmanlık hizmetimiz YOKTUR.
info@leventsamgar.com
·  Pazartesi – Cuma 09:00-18:00
 
Kocatepe Mahallesi Şehit Muhtar Bey Caddesi Tan Apt. No:13 D:12 Beyoğlu/ İSTANBUL

Benzer Makalelerimiz

Bir yorum yazın

Büro ADRESİMİZDE görüşme talebiniz için;

Aşağıdaki iletişim araçlarını kullanabilirsiniz.

0-542-782-98(Yetmişsekiz)

*Telefonda soru CEVAPLAMIYORUZ.

*Telefonda ve Whatsapp!’tan danışmanlık hizmetimiz YOKTUR.

info@leventsamgar.com Pazartesi – Cuma 09:00-18:00